Szanowna Pani,
opisuje Pani bardzo złożoną i wieloletnią sytuację kliniczną, która rzeczywiście wymaga ponownego, całościowego spojrzenia. Odpowiadając po kolei na Pani pytania:
1. Czy warto zasięgnąć opinii innego lekarza i rozważyć zmianę leczenia?
Tak – zdecydowanie warto.
Pacjentka jest od około 20 lat leczona wielolekowo (polifarmakoterapia), w tym kilkoma lekami psychotropowymi jednocześnie. Przy tak długim czasie leczenia oraz pojawieniu się nowych objawów (drżenie rąk, lęk przed schodami, otyłość) konieczna jest ponowna ocena zasadności i bilansu korzyści oraz działań niepożądanych terapii.
Objawy, które Pani opisuje, mogą wskazywać m.in. na:
polekowe objawy pozapiramidowe (szczególnie po neuroleptykach),
polekowy parkinsonizm,
nasilony lęk lub zaburzenia adaptacyjne,
pogorszenie funkcji poznawczych wtórne do leków lub do chorób współistniejących.
Specjalista, którego warto szukać:
psychiatra z doświadczeniem w leczeniu dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną,
ewentualnie psychiatra środowiskowy lub pracujący w oddziale diagnostycznym.
W dużych miastach (takich jak Kraków) warto szukać:
poradni zdrowia psychicznego dla dorosłych,
ośrodków akademickich (kliniki psychiatrii),
oddziałów zajmujących się diagnostyką różnicową zaburzeń psychicznych.
Obserwacja szpitalna (krótkoterminowa, diagnostyczna) może być bardzo pomocna, jeśli:
istnieje potrzeba stopniowej modyfikacji leków,
objawy są trudne do jednoznacznej oceny ambulatoryjnie,
konieczna jest obserwacja zachowania w różnych sytuacjach.
2. Czy warto poszerzać diagnostykę (autyzm, ADHD)? Czy coś się zmieniło przez 30 lat?
Tak – zdecydowanie warto.
Diagnostyka zaburzeń neurorozwojowych znacząco się zmieniła i rozwinęła w ciągu ostatnich 20–30 lat.
Objawy, które Pani opisuje:
sztywność zachowań,
trudności w utrzymaniu wątku,
lęk, potrzeba kontroli,
powtarzalne wzorce zachowań,
mogą wskazywać na:
spektrum autyzmu,
ADHD u dorosłych,
zaburzenia lękowe współwystępujące z niepełnosprawnością intelektualną.
Rozpoznanie jednego z tych zaburzeń może realnie zmienić podejście terapeutyczne, w tym:
sposób doboru leków,
strategie behawioralne,
oczekiwania wobec funkcjonowania pacjentki,
wsparcie dla opiekunów.
3. Czy warto wykonać badania neurologiczne i neuropsychologiczne?
Tak – i to jest bardzo istotny punkt.
Konsultacja neurologiczna jest wręcz wskazana, biorąc pod uwagę:
drżenie rąk,
lęk przed schodami (może mieć komponent neurologiczny lub równowagi),
wieloletnie stosowanie neuroleptyków,
brak aktualnych badań (EEG sprzed 30 lat).
Neurolog może rozważyć:
aktualne EEG,
badania obrazowe (np. rezonans, jeśli uzna za zasadne),
ocenę polekowych zaburzeń ruchowych.
Badanie neuropsychologiczne (dostosowane do możliwości pacjentki) pozwoli:
ocenić aktualny profil funkcji poznawczych,
odróżnić objawy pierwotne od polekowych,
lepiej zaplanować terapię i opiekę.
Podsumowanie
W Pani sytuacji jak najbardziej zasadne jest:
zasięgnięcie drugiej opinii psychiatrycznej,
L
aktualizacja diagnozy według współczesnych kryteriów,
konsultacja neurologiczna,
wykonanie badania neuropsychologicznego,
rozważenie krótkiej obserwacji szpitalnej w celach diagnostycznych.
Takie kompleksowe podejście często pozwala zmniejszyć liczbę leków, ograniczyć działania niepożądane i poprawić jakość życia zarówno pacjentki, jak i opiekunów.
Na zakończenie podkreślam, że powyższe informacje mają charakter ogólny i nie zastępują osobistej konsultacji lekarskiej ani indywidualnej diagnostyki.
Z wyrazami szacunku
Martyna Dudzińska
https://buymeacoffee.com/martynadudw
